| Władysław Zamoyski | |
Pomnik Władysława Zamoyskiego w Zakopanem |
|
Jelita |
|
| Data urodzenia | 18 listopada 1853 |
| Miejsce urodzenia | Paryż |
| Data śmierci | 3 października 1924 |
| Miejsce śmierci | Kórnik |
| Rodzina | Zamoyscy |
| Rodzice | Władysław Zamoyski Jadwiga z Działyńskich |
Hrabia Władysław Zamoyski (ur. 18 listopada 1853 w Paryżu, zm. 3 października 1924 w Kórniku), polski działacz społeczny, fundator Zakładów Kórnickich.
Był synem Władysława Zamoyskiego (generała, polskiego działacza emigracyjnego) i Jadwigi Zamoyskiej z Działyńskich. Studiował w Paryżu w École polytechnique, służył w wojsku francuskim (doszedł do stopnia podporucznika). Był członkiem francuskiej komisji rządowej na wystawę powszechną w Sydney i w tej roli odbył podróż po Australii i Oceanii, skąd przywiózł bogate zbiory etnograficzne i mineralogiczne.
W 1881 objął zapisane mu przez Jana Działyńskiego dobra kórnickie. Współpracował z matką przy tworzeniu Szkoły Domowej Pracy Kobiet (1882), przeniesionej później z Kórnika do Kuźnic. Był rzecznikiem polskiej własności w Prowincji Poznańskiej; w 1885 jako obywatel francuski został objęty tzw. ustawami bismarckowskimi i wraz z matką i siostrą wydalono go. W kolejnych latach działał w Galicji, gdzie m.in. rozprowadzał akcje poznańskiego Banku Ziemskiego. W 1889 z myślą ratowania lasów tatrzańskich nabył dobra zakopiańskie; w sądzie międzynarodowym w Grazu uzyskał w 1902 wyrok włączający okolice Morskiego Oka w granice ziem polskich. Dzięki staraniom Zamoyskiego (i Andrzeja Chramca) powstała linia kolejowa Chabówka-Zakopane i szosa do Zakopanego.
Uczestniczył w pracach emigracji polskiej. Był m.in. prezesem Instytucji Czci i Chleba, członkiem-założycielem Polskiego Towarzystwa Literacko-Artystycznego, współpracownikiem prowadzonego przez siostrę Marię stowarzyszenia pomocy polskim emigrantom we Francji Opieka Polska. W 1920 powrócił do Polski. Nie założył rodziny, majątek wraz z Biblioteką Kórnicką przekazał narodowi polskiemu, tworząc fundację Zakłady Kórnickie.
edytuj Ciekawostki
Hrabia obiecał sobie, że będzie sypiał na biurku w swoim gabinecie (za poduszki mając księgi), do czasu gdy Polska nie odzyska niepodległości.
edytuj Bibliografia
- Stanisław Potocki, Władysław Zamoyski, w: Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1981, PWN ISBN 83-01-02722-3
edytuj Linki zewnętrzne
- http://www.bkpan.poznan.pl/muzeum/wlasciciele/index.htm
- Sylwetka twórcy "Zakładów Kórnickich na stronie Instytutu Dendrologii PAN
- Sylwetka działacza na stronie Klubu im. Władysława Zamoyskiego
- Władysław Zamoyski – bibliografia osobowa w LitDok Bibliografia Historii Europy Środkowowschodniej, Herder-Institut (Marburg)
